Zaloguj się. Nie masz konta? Zarejestruj się.
Wyszukaj: Hotele Restauracje Atrakcje turystyczne

Zachodniopomorskie

Chlebowo - pomnik artylerzystów WP

Opublikowano w dniu: 2013-02-25       Aktualizowano w dniu: 2013-02-22 Autor: Kamil

Pokaż Pomorze Zachodnie na większej mapie
Chlebowo to miejscowość sołecka należąca do gminy Gryfino, oddalona od jej siedziby o około 9 kilometrów na północny-wschód. Tuż obok dawnego Clebow biegnie trasa szybkiego ruchu S-3. Wydawać by się mogło, że Chlebowo to wieś jakich wiele na Pomorzu Zachodnim. A jednak historia wskazuje na coś więcej.

Nie jest do końca znana data założenia miejscowości. Wiadomo jednak, że na początku XIII wieku istniał w Chlebowie, a raczej we wsi Clebowe, majątek rycerski z obronnym dworem.

Jeszcze przed rokiem 1212 wieś należała do niejakiego Cieszymira, który był z kolei synem Przyby. Oba imiona przewijają się w różnych dokumentach potwierdzających nadania książęce, a więc ród znany był na ówczesnym Pomorzu, a nawet poza nim.
Chlebowo - kościół z XIV wieku.Po 1212 roku część Chlebowa wchodziło już w dobra cystersów z Kołbacza. Pozostałą część mnisi nabyli w roku 1237. Aż do roku 1534 z Chlebowa płynęły podatki zasilające zakonny skarbiec. Najprawdopodobniej jednak w rękach mnichów z Kołbacza nie znajdował się dwór po Cieszymirze. W dokumentach wspomina się rycerzy: Michała, Szymona, Otto, Stefana, Henryka, Mikołaja i kilku jeszcze innych. Zapewne to właśnie oni władali majątkiem. Prawdopodobnie byli to polscy rycerze bowiem określani są jako „dominus Polonus de Clebo”. Później ród został zniemczony, ale Chlebowem zarządzał do roku 1679.

Wówczas wieś weszła w skład domeny państwowej. W czasach pruskich Chlebowo wydzierżawił radca Gaede. Chlebowskie ziemie były tak rozległe, że w XVIII i XIX wieku powstawały w okolicy folwarki, a nawet całe wsie, między innymi Brudzewo, Wendfelde, Hammerstall, Łubnica, Daleszewo i Radziszewo.

Po przegranej wojnie z napoleonem Prusy musiały płacić Francji wysokie kontrybucje. Na szalę rzucono wówczas państwowy majątek. W zaciętej licytacji Chlebowa wziął udział von Wedel z Halle i były zarządca majątku Georg Friedrich Schulze. Von Wedel zaproponował 40000 talarów. Schulze przebił go niebagatelną sumą 50000 talarów. Dla porównania niemal pół wieku później Gryfino za połowę tej sumy wybudowało nowy ratusz. Ostatnim zarządcą majątku w Chlebowie był Max Schulze.

Pomnik artylerzystów WP - Chlebowo.Niestety druga wojna światowa przyniosła znaczne zniszczenia w Chlebowie. Wieś była dwukrotnie zajmowana przez Radzieckie i Polskie oddziały w marcu 1945 roku. Rankiem 9 marca ciężka artyleria skierowała ogień w rejon Brudzewa i tamtejszego folwarku. Kawalkada trwała cały dzień, aż do odwrotu stacjonujących tam oddziałów niemieckich. O świcie dnia następnego dywizje z 8. Brygady Artylerii Ciężkiej przeniosły się w rejon Gardna. W samym Brudzewie, w piętrowym, murowanym spichlerzu rozlokowano radziecką radiostację, telefonistów i punkty obserwacyjne. Niemieckie jednostki przypuściły jednak kontratak silnie ostrzeliwując spichlerz w Brudzewie i okrążając go z trzech stron. Armia radziecka została zmuszona do przesunięcia swoich punktów obserwacyjnych, a cały obszar stał się areną zaciętych walk ciężkiej artylerii, moździerzy, karabinów maszynowych, czołgów i piechoty.

Walki trwały do nocy. Następnego dnia obrona niemiecka została przełamana w okolicy Starych Brynek i Chlebowa a stacjonujące tam oddziały dokonały ostatecznego odwrotu ponosząc przy tym znaczne straty.

Historia znów zatoczyła swoje koło, choć tym razem w Chlebowie pozostały prawie same zgliszcza, a folwark Brudzewo został zrównany z ziemią. Dziś w tym miejscu – około 2 kilometrów na południowy-zachód – pozostaje jedynie kępa drzew.

Budowa trasy szybkiego ruchu, a co za tym idzie punktów gastronomicznych i stacji paliw z parkingami, zaowocowała bogatymi znaleziskami, które dosadnie potwierdzają zaciętość walk z marca 1945 roku. Wśród znalezisk można wymienić pociski rakietowe „katiusza”, granaty moździerzowe, pociski artyleryjskie, pancerfausty, granaty przeciwpiechotne, miny i całą masę lżejszej amunicji.

W samym centrum owalnicowej wsi, przy skrzyżowaniu dróg znajduje się jeszcze jedna pamiątka po drugiej wojnie światowej. To pomnik postawiony w 1981 roku przez młodzież SKKT-PTTK ze Szczecina oraz społeczeństwo miasta i gminy Gryfino. Poświęcono go 2. Łużyckiej Dywizji Artylerii WP wspierającej ogniem piechotę radziecką w walkach o wyzwolenie prawobrzeżnego Szczecina. Na kamiennym postumencie postawiono model armaty.
Tablica pomnika artylerzystów - Chlebowo, skrzyżowanie dróg.
Nieopodal znajduje się bardzo atrakcyjny kościół wyróżniający się na tle innych budowli sakralnych Pomorza Zachodniego. Pochodzi prawdopodobnie z drugiej połowy XIV wieku. Wybudowano go w stylu gotyckim z cegły na planie prostokąta. Mury nawy wsparto przyporami z niesymetrycznym rozlokowaniem.

W drugiej połowie XV wieku po zachodniej stronie dobudowano wieżę o kwadratowym przekroju. Jako budulca użyto kamienia polnego z wyraźnie nieregularnym wątkiem w ścianach.

Znaczne zniszczenia świątyni są dziś wyraźnie widoczne w licznych przemurowaniach. Choć ogólny kształt budowli się nie zmienił to jednak wyraźnie można dostrzec zmiany w założeniach niektórych wnęk okiennych, czy chociażby w wątku murów. Na szczęście pozostały wielouskokowe, ostrołukowe portale osadzone w arkadach po północnej i południowej stronie.

Po zachodniej stronie pozostał jedynie niski fragment wieży, którego szczyt wykonano w technice ryglowej. Ponad dachem w zachodniej części nawy wznosi się sygnaturka – symbol XV-wiecznej wieży.
Wieś Chlebowo - model armaty na pomniku artylerzystów WP.
Oprócz kościoła na listę zabytków Chlebowa wpisano jeszcze teren dawnego cmentarza i park podworski z niezwykle okazałym cisem, który nosi imię „Braterstwa Broni”. Nie mniej cenne są ceglane budynki mieszkalne, gospodarcze, a także folwarczne.

Wokół Chlebowa można odnaleźć kilka jezior, które dawniej należały do ostatniego właściciela z rodu  Schulze. Jeziorka uchodziły za niezwykle rybne, a pływające w nich karpie, liny, węgorze i szczupaki opiewają już w legendy. Dziś, choć nieco zarośnięte, również mogą dać miłośnikom wędkowania okazję do połowu okazu życia.

Chlebowo otoczone jest pięknymi terenami. Przepływająca nieopodal rzeczka – Wełtyński Strumień – da wiele radości przy pokonywaniu kolejnych metrów jej biegu. Wiele jest tu spiętrzeń i małych wodospadów, które wyglądają bardzo atrakcyjnie i to bez względu na porę roku. Właśnie nad tym strumieniem był zlokalizowany stary młyn zwany Górnym Chlebowskim Młynem. Jeszcze przed wojna był to jeden z najpiękniejszych młynów Pomorza Zachodniego. Znajdował się przy nim tartak, a nawet restauracja – bardzo popularna wśród ówczesnych szczecinian. W 1945 roku tartak został zajęty przez oddziały budujące przeprawy mostowe. Niestety nie zachowało się tu wiele do dnia dzisiejszego. Nadal jednak miejsce to ma swój urok. Znajduje się zaledwie 600 metrów na zachód od wiaduktu pod trasą S-3. Najłatwiej dostać się tu jadąc od Chlebowa w kierunku Radziszewa.  

Przez Chlebowo przebiega kilka szlaków pieszych i rowerowych:
  • Czerwony szlak nadodrzański – ma długość 31,5 km i prowadzi od Binowa przez Chlebowo do Lubicza.
  • Niebieski Równiny Wełtyńskiej i Pojezierza Myśliborskiego – ma długość 21,5 km i prowadzi od Chlebowa przez Chwarstnicę do Rożnowa.
  • Żółty Artyleryjski – ma długość 10,2 km i prowadzi od Szczecina Klucz przez Chlebowo do Jarząbek.
  • Czerwona trasa rowerowa Odrzańsko-Bukowa – ma długość 30,6 km i prowadzi od Gryfina przez Żabnicę, Dębce, Chlebowo, Gardno i ponownie do Gryfina.

Drogi czytelniku:
Dokonałeś historycznego odkrycia? Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia? Chciałbyś podzielić się z nami wiedzą na temat atrakcji turystycznej, o której warto opowiedzieć? Wystarczy, że do nas napiszesz! mail: info@zp.pl
Udostępnij Udostępnij Udostępnij
Zobacz także:

U bram Dąbia, cz.2
W walkach o Dąbie znaczny udział mieli polscy artylerzyści (6 brygada artylerii lekkiej) – tylko przez jeden dzień potrafili wystrzelić prawie 6 500 pocisków kalibru 76 mm.
Komentarze
{I_NICK}
Nazwa:
E-mail:
Nie masz konta? Zarejestruj się.
  1. Radek
    Radek  A 8 Brygada Artylerii Ciężkiej z którego miejsca ostrzeliwała Szczecin? I jakie cele zniszczyła?
    2014-10-31 21:35 · Odpowiedz · Raportuj
Najbliżej
 
Nazwano je Uroczysko Mosty. Kontakt z...
 
Puszcza Bukowa, a właściwie  Szc...
 
Wełtyń to duża wieś około 6 kilometr&...
 
W drugiej połowie XIX wieku, Szczecin...
 
Na szczycie wzniesienia po zachodniej...
 
To jedno z najbardziej znanych miejsc...
 
Rowerowy sezon w pełni, pogoda zachęc...
 
Jezioro Wełtyńskie to największy zbio...
 
W leśnej otulinie drzew, wysoko ponad...
 
Zaledwie 30 kilometrów od najw...
 
Jezioro Wirów to niewielki zbi...
 
Gryfino – miasto oddalone o 25 ...
 
Czym zaskoczył Piknik Lotniczy 2012 w...
 
Oto część miasta niemalże w całości o...
 
Kościół w Dąbiu to jedna z naj...
 
Jest takie miejsce niedaleko Szczecin...
 
"Yakumo" i "Bogatyr" - dwa okręty zbu...
 
Do zakończenia drugiej wojny światowe...
 
Dokładnie 15 sierpnia 1843 roku nad O...
 
Gryf - odwaga i siła lwa połączona z ...
 
Miejsce w którym znajduje się ...
 
Wjeżdżając do centrum przez Most Dług...
 
Istotną częścią szczecińskiej histori...
 
Tym razem przyjrzymy się wielkim stat...
 
Most Długi to główna przeprawa...
 
Historia związana z tym miejscem sięg...
 
Cztery lata temu w Stoczni Szczecińsk...
 
Budowa rozpoczęła się w 1875 roku, we...
 
Kwatera Wojenna na Cmentarzu Centraln...
 
Trasa Zamkowa im. Piotra Zaremby, to ...
 
Jest piękny, jest czarujący i jest je...
 
Pierwsze Alby nie były skomplikowane ...
 
Katedra św. Jakuba w Szczecinie jest ...
 
Historia kościoła św. Jana Ewangelist...
 
Charakterystyczna kamienica jest jedn...
 
Jutro obchodzić będziemy jedną z ważn...
 
Do końca XIX wieku, Szczecin silnie u...
 
Rzeźba przedstawia rzymską boginię kw...
 
Ujeżdżalnia zamkowa jest jednym z naj...
 
Na zamku organizowane są przedstawien...
 
Popiersie Kornela Ujejskiego zostało ...
 
Pałac Grumbkowa, zwany Pałacem pod Gl...
 
Przyszła władczyni Rosji, urodziła si...
 
Ta fontanna to coś więcej niż tylko m...
 
Budowa tej świątyni rozpoczęła się po...
 
Oto drugi z bardziej reprezentacyjnyc...
 
Domki Profesorskie – to ciąg bu...
 
Żelbetowy kościół przy ul. Bog...
 
Strażnica prawdopodobnie powstała jes...
 
Oto jedna z najbardziej reprezentacyj...
 
To jedno z najbardziej charakterystyc...
 
Pomimo burzliwej historii kościoła i ...
 
Ta świątynia uchodzi za jedną z najpi...
 
Historia gmachu Muzeum Narodowego prz...
 
Budynki Akademii Morskiej w Szczecini...
 
Pomnik Ofiar Grudnia 1970 – to ...
 
Dynastia Gryfitów była jedną z...
 
Centralny punkt Wałów Chrobreg...
 
Prawdopodobnie urodził się około roku...
 
Rzeźba, która znajduje się prz...
 
Beżowy budynek z zielonym dachem, jes...
 
Cerkiew św. Mikołaja to jeden z najba...
 
Budynek Urzędu Wojewódzkiego w...
 
Spacerując Wałami Chrobrego, warto wy...
 
Jeśli ktoś jest łasuchem to wie, że n...
 
Konny pomnik włoskiego kondotiera zdo...
 
Marynarz to popularny symbol nadmorsk...
 
Pierwszy ratusz na Starym Mieście poj...
 
"Szczecin jest wspaniałym miejscem dl...
 
Pleciuga to potocznie człowiek gadatl...
 
Dzisiaj stosunkowo niewiele mó...
Fotka dnia - Pomorze Zachodnie
Obecna ocena:
Zobacz i zagłosuj!
REKLAMA
Pojezierze Myśliborskie - Cudna Kraina

Podziemne miasto

Rewal tanie pokoje

POLECAMY W POLSCE
Synagoga w Kazimierzu Dolnym.   Kazimierz Dolny
Pokoje gościnne Beitenu  w dawnej synagodze usytuowanej w samym sercu Kazimierza Dolnego,  pomiędzy Małym i Dużym Rynkiem. ----->

Zamek Gniew   Zamek Gniew
Potężna gotycka twierdza, siedziba królów, hetmanów i starostów, słynący z  turniejów, zaciętych bitew i spektakli zaprasza.  ----->

Karpacz. Hotel Artus.   Karpacz. Hotel Artus
Położenie w bezpośrednim sąsiedztwie Karkonoskiego Parku Narodowego wyróżnia nas wśród innych hoteli. Cisza, spokój i bliskość gór.  ----->

Łagów. Bukowy Dworek   Łagów. Bukowy Dworek
Położony na obrzeżach Łagowskiego Parku Krajobrazowego oferuje kryty basen, centrum fitness, saunę, korty tenisowe oraz wannę z hydromasażem.   ----->
 
POLECAMY
Moja Polska. Miejsca warte zobaczenia! KREDYCIAK : Forum kredytowe zawierające opisy ofert  z sektora finansowego
średnia ilość wyświetleń dziennie: 181 372
  Newsletter zp.pl
Popularne atrakcje
Facebook

peuterey outlet peuterey uomo peuterey donna piumini peuterey moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler canada goose pas cher canada goose femme pas cher canada goose homme pas cher canada goose france hogan outlet hogan scarpe outlet hogan outlet hogan scarpe outlet nike tn pas cher tn pas cher woolrich outlet piumini woolrich outlet nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher nike tn nike air max 90 pas cher nike air max 90