Zaloguj się. Nie masz konta? Zarejestruj się.
Wyszukaj: Hotele Restauracje Atrakcje turystyczne

Zachodniopomorskie

Goszków - własność książąt wielkopolskich

Opublikowano w dniu: 2011-05-26       Aktualizowano w dniu: 2012-07-05 Autor: Kamil

Pokaż zachodniopomorskie na większej mapie

Wieś po wschodniej stronie drogi nr 31, prowadzącej ze Szczecina do Kostrzyna nad Odrą. Obecnie jest administrowana przez gminę Mieszkowice, oddaloną o około 7 kilometrów na południe. Do dziś widoczny jest typowo owalnicowy układ przestrzenny miejscowości. Charakterystycznym elementem zabudowy są trzybudynkowe, kalenicowo ułożone zagrody ze stodołą w głębi parceli.

Po raz pierwszy miejscowość wzmiankowano pod nazwą Goscow (Gostow) 1 października 1333 roku. W dokumencie tym Ludwik Starszy, ówczesny margrabia brandenburski, nadał miejscowość w lenno Henningowi de Liebenow. W nadaniu wymieniano 41 łanów, które należało wcześniej do Dobrogosta herbu Nałęcz z Szamotuł. Niektóre źródła podają, iż to właśnie od jego imienia wzięła się nazwa miejscowości – Gost z dodanym sufiksem – ów. Ciekawostką pozostaje również fakt, iż  przed 1333 rokiem wieś należała waśnie do Dobrogosta z Szamotuł. W jaki sposób członek rodu, który pochodził z księstwa wielkopolskiego, nabył dzisiejszy Goszków w swoje dobra? Być może wyjaśnienia należy doszukiwać się w wydarzeniach z początków XIII wieku. Wówczas, również w niewyjaśnionych okolicznościach, okolice dzisiejszego Goszkowa zostały przejęte przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a później także Władysława Odonica. Wraz ze zwierzchnictwem książąt wielkopolskich, musieli pojawić się w tym rejonie również lenni właściciele majątków.

Goszków. Kościół z XIII wieku.

W roku 1337 wieś wzmiankowała była jako Gossow w księdze podatkowej Ludwika Starszego. Liczyła wówczas 64 łany oraz 4 łany parafialne, na które nie nałożono ciężaru podatkowego. Jednocześnie wymienia się Noppina von Oppen jako lennika zobowiązanego do służby konnej.

Goszków. Kościół z XIII wieku.Goszków, podobnie jak większość miejscowości Nowej Marchii, często zmieniał swoich właścicieli. W latach 1354-1369 należał do Güntera von Wedel, później w latach 1472-1756 do rodu von Sydow, od 1756-1791 do rodu von Wobeser a następnie od 1791-1945 do rodu von Levetzow. To właśnie w Goszkowie, w 1827 roku, urodził się najbardziej znany z rodu von Levetzow. Był nim Albert von Levetzow – przewodniczący niemieckiego parlamentu na lata 1881-1884 oraz 1888-1895.

Za czasów pruskich, w latach 1815-1818, nastąpiły zmiany administracyjne. Goszków należał wówczas do powiatu Chojna.

Do dziś, oprócz architektonicznego założenia wsi, zachował się w niej jeszcze zespół folwarczny z XIX-wieczną oficyną i kamienno-ceglanym spichlerzem z drugiej połowy XIX wieku. Warto wybrać się na spacer po ścieżkach XVIII-wiecznego parku podworskiego. W jego południowo-wschodniej części znajduje się jezioro o powierzchni 3ha, a wśród roślinności najbardziej wyróżnia się dąb błotny o obwodzie 280 cm i trzyrzędowa aleja kasztanowa o długości 300 m.

Najcenniejszym zabytkiem Goszkowa pozostaje kościół z końca XIII wieku. Wybudowano go pośrodku wrzecionowatego placu. Jego fundamenty rozplanowano na rzucie prostokąta, bez wieży, chóru i wyodrębnionego prezbiterium. Mury wzniesiono z granitowych ciosów układanych w regularne warstwy, a całość zwieńczono dwuspadowym dachem krytym dachówką ceramiczną. W 1893 roku, po zachodniej stronie, dobudowano neogotycką, ceglaną wieżę, która do dziś jest charakterystycznym elementem budowli, wysoko wznosząc się ponad murami nawy. Więżę wieńczy ostrosłupowy hełm z wydzielonymi lukarnami, w których umieszczono kwadratowe tarcze zegarowe. Podzielono ją na trzy kondygnacje. W dolnej, najszerszej kondygnacji, znajduje się schodkowy portal wejściowy z ostrołukowym zamknięciem.

Goszków. Kościół z XIII wieku.

Bezpośrednio nad portalem umieszczono dwa herby rodowe, najprawdopodobniej fundatorów wieży. Po lewej herb rodu von Levetzow, po prawej von Oelsen. Powyżej herbów znajduje się jeszcze data 1893, która w wyraźny sposób świadczy o budowie wieży w tym właśnie okresie. Naroża pierwszej i drugiej kondygnacji zostały wzmocnione przyporami, które ułożono pod kątem rozwartym do sąsiadujących ścian. W ścianach drugiej kondygnacji wymurowano po cztery okna, zgrupowane w prostokąt. Mają one proste ościeża zamknięte ostrym łukiem. Nad nimi wymurowano, jeszcze jedno, okrągłe okno, a całość ujęto zdobieniem w rodzaju blendy. Okna wymurowano również w trzeciej kondygnacji, po trzy na każdej ze ścian. Wąskie o prostych, zamkniętych ostrołukowo ościeżach, zostały przesłonięte drewnianymi żaluzjami. Być może dawniej bił tam dzwon?

Oprócz głównego, zachodniego portalu w przyziemiu wieży, zachowały się jeszcze oryginalne portale w południowej ścianie nawy. Oba z prostymi ościeżami, które wymurowano z dużych, granitowych ciosów i zwieńczono ostrym łukiem. W północnej ścianie nawy pozostały jeszcze dwa okna z pierwotnego założenia architektonicznego. Pozostałe były poszerzone w późniejszym okresie. Wykonanie ościeży i zwieńczenia z cegły, może wskazywać, że przemurowania dokonano w czasie, kiedy budowano wieżę.

Goszków. Kamień - pomnik.

Na wschodniej ścianie znajdują się trzy wąskie, półkoliście zwieńczone okna, a nad nimi szczyt, który ozdobiono piramidalnie ułożonymi blendami. Dwie z nich mają założenie architektoniczne podobne do tego, jakiego użyto w przypadku okien. Nad nimi wymurowano jeszcze jedną blendę o okrągłym wykroju.

We wnętrzu kościoła znajduje się zabytkowy ołtarz z początków XVII wieku. Łatwo można też dostrzec marmurową  tablicę, na której umieszczone są daty związane z Albertem von Levetzow (napisy w języku polskim i niemieckim). Zwiedzając kościół nie można zapomnieć o pięknych witrażach, które zdobią jego wnęki okienne.

Goszków. Samotna stodoła w głębi pól.

Budowlę posadowiono na parceli, otoczonej kamiennym murem, do której prowadzi brama. Dawniej teren wokół kościoła pełnił funkcję cmentarza. Dziś znajduje się tu jedynie kilka współczesnych mogił, a cała parcela porośnięta jest lipą i kasztanowcem. W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła pozostał jeszcze kamień w formie pomnika.  Postawiono go dla niemieckiego marynarza Siegfrieda Schmidta, a świadczą o tym wykute w licu inskrypcje.

Jadąc główną drogą, warto zjechać choć na chwilę do Goszkowa, zwiedzić spokojną okolicę, dowiedzieć się czegoś o historii i podziwiać dawną architekturę.


Drogi czytelniku:
Dokonałeś historycznego odkrycia? Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia? Chciałbyś podzielić się z nami wiedzą na temat atrakcji turystycznej, o której warto opowiedzieć? Wystarczy, że do nas napiszesz! mail: info@zp.pl
Udostępnij Udostępnij Udostępnij
Zobacz także:

Z księgi podatkowej Ludwika Starszego

Kataster to księga podatkowa, którą stworzono dla margrabiego Ludwika Starszego. Wpisano do niego wszystkie podległe mu miejscowości. Dziś możecie wybrać się na wycieczkę po dawnych terenach Nowej Marchii.

Moryński szlak
Wycieczka po okolicach Morynia. To zrówno szczypta tajemnicy i zagadek, jak i niezwykle romantycznych miejsc i urokliwych widoków.
Komentarze
{I_NICK}
Nazwa:
E-mail:
Nie masz konta? Zarejestruj się.
  1. Kamil
    Kamil   Ma ktoś informację na temat tego marynarza, któremu postawiono kamień/pomnik? Może jakaś ciekawa historia się z nim wiąże?
    2011-06-13 13:34 · Odpowiedz · Raportuj
Popularne atrakcje

peuterey outlet peuterey uomo peuterey donna piumini peuterey moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler canada goose pas cher canada goose femme pas cher canada goose homme pas cher canada goose france hogan outlet hogan scarpe outlet hogan outlet hogan scarpe outlet nike tn pas cher tn pas cher woolrich outlet piumini woolrich outlet nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher nike tn nike air max 90 pas cher nike air max 90