Zaloguj się. Nie masz konta? Zarejestruj się.
Wyszukaj: Hotele Restauracje Atrakcje turystyczne

Zachodniopomorskie

Rurka - ubodzy rycerze świątyni

Opublikowano w dniu: 2011-05-19       Aktualizowano w dniu: 2012-07-05 Autor: Kamil

Pokaż zachodniopomorskie na większej mapie

Niewielka wieś położona na uboczu głównych traktów komunikacyjnych. Należy dziś do miejscowości administrowanych przez gminę Chojna, oddaloną o około 4 kilometry na południowy-zachód. Pod względem architektury i założeń przestrzennych nie wyróżnia się na tle innych miejscowości w regionie. Jest w tym miejscu jednak magia, która przyciąga, fascynuje i okrywa całą wieś tajemnicą.

Historia miejscowości zaczyna się w średniowieczu, jednak do dziś nie pozostała wyjaśniona i usystematyzowana, a wielu badaczy wciąż spiera się o jej losy. Owa tajemnica nawiązuje ściśle do rycerskiego zakonu, który to właśnie w tym miejscu wybudował swoją komandorię, bodaj najsłynniejszą w całym dzisiejszym województwie zachodniopomorskim. Tym zakonem byli templariusze – ubodzy rycerze świątyni, nazywani tak od imienia jerozolimskiej świątyni, która była ich domem macierzystym.

Regułą zakonu była obrona ziemi świętej i jej szlaków przed atakami niewiernych. Podczas gdy główne oddziały rycerzy zakonnych walczyły w obronie chrześcijaństwa, w europie powstawały komandorie, których zadaniem było zbieranie środków i finansowanie wypraw krzyżowych, a także rekrutowanie i szkolenie nowych braci zakonnych. Mogli nimi zostać tylko urodzeni w chrześcijańskim rodzie rycerskim.

Rurka. Kaplica templariuszy.

Spory historyków o komandorię w Rurce mają związek z niejasną sytuacją terytorialną w XIII wieku. Ziemia, na której założono wieś i komandorię, leżała na pograniczu wpływów szczecińskiego księcia Barnima I, wielkopolskiego Władysława Odonica i śląskiego Henryka Brodatego. W latach 30 XIII wieku Henryk Brodaty granice swojego księstwa od północnego-zachodu, oparł o rzekę Rurzycę. W roku 1235 biskup lubuski podpisał dokument, w którym potwierdzano templariuszom przywilej dziesięciny z dwustu łanów nad Rurzycą. Istnienie takiego dokumentu może świadczyć o faktycznej przynależności owych terenów do księstwa śląskiego. Kolejne nadania miały miejsce w Spandau 28 grudnia 1235 roku (dzisiejszy Berlin-Spandau). Wówczas to książę szczeciński Barnim, chcąc przeciągnąć rycerzy zakonnych na swoją stronę, nadał im całą Ziemię Bańską. Wyraźnie rysuje się więc walka władców o przychylność i poparcie rycerzy zakonnych.

Nadanie ze Spandau rodzi jednak kolejne pytania i jest powodem ostrego dyskusu badaczy historii. W dokumencie znajduje się bowiem opis Ziemi Bańskiej, w którym południową granicę wyznacza rzeka Rurzyca. Dzisiaj jednak pozostałości komandorii znajdują się na lewym brzegu rzeki, a to wykluczałoby przynależność do granic nadania z grudnia 1235 roku. Komandorię od wschodu i południa opływa jednak niewielki ciek wodny z bagnistym brzegiem, a najnowsze badania tłumaczą takie właśnie założenia w biegu rzeki. Przypuszcza się, że dzisiejsze koryto rzeki, na północ od pozostałości komandorii, to w rzeczywistości sztucznie wykopany kanał, łączący dwa zakola starorzecza. Prawdopodobnie zmiany takiej dokonano za czasów pruskich w XVIII wieku. Owe czasy to tak zwany „szał melioracyjny”, kiedy normą była ingerencja w naturalne granice zbiorników i cieków wodnych. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy może być również podniesienie terenu, na którym znajdowała się komandoria. Wyjaśnia to przynależność rureckich terenów do nadań bańskich, nadal jednak niewyjaśniona pozostaje kwestia 200 łanów nad Rurzycą. Być może to dzisiejsze pola Kamiennego Jazu, Chojny a nawet Trzcińska? Brak dokładniejszych dokumentów uniemożliwia ostatecznie rozstrzygnięcie bogatej historii tej miejscowości.

Rurka. Rzeka Rurzyca.

O walorach i wartości tego miejsca może również świadczyć zainteresowanie prestiżowego magazynu "National Geographic". W jednym z artykułów "Święci czy bluźniercy?" opisywano badania archeologiczne dr Przemysława Kołosowskiego, które dotyczyły między innymi komandorii w Rurce.

Templariusze przysięgali nigdy nie podnosić miecza na wyznawców religii chrześcijańskiej i zwykle obsada komandorii nie była znacząca dla prowadzenia walk. Podobne założenie miała rurecka siedziba zakonu. Wprawdzie badania archeologiczne, prowadzone tu w latach 1999-2004, odkryły założenia murów i innych budynków, jednak były to zwykle przeszkody, które chroniły komandorię przed atakami rabusiów. W owych czasach siedziba komandorii była bardziej rozbudowana niż może o tym świadczyć obecny stan eliptycznej parceli. Bracia zakonni organizowali swoje życie w duchu religijnym, jednak ich posiadłość była prawdziwym gospodarstwem rolnym. Oprócz kaplicy musiały się tu jeszcze znajdować budynki mieszkalne, gospodarcze - umożliwiające hodowlę zwierząt i przetwórstwo owocowo-warzywne oraz „wielka sala” - budowla reprezentacyjna w rodzaju refektarza.

Templariada 2010 w Chwarszczanach.Do dziś zachowała się jedynie kaplica zbudowana z ciosanej kostki granitowej, ułożonej w regularne warstwy. Rzut fundamentów rozplanowano na polu prostokąta z wydzielonym prezbiterium po wschodniej stronie, a całość przykryto dwuspadowym dachem, nieco niższym nad częścią prezbiterialną. Założenia architektoniczne były jedynym elementem ozdobnym całej kaplicy. Portal wejściowy wykonano jako jednouskokowy, ostrołukowy. W podobny sposób wykonano otwory okienne z rozglifionymi na zewnątrz ościeżami. Kunszt budownictwa doskonale odzwierciedlał również okulus, który zachował się jeszcze w zachodnim szczycie. Od wschodu szczyt wykonano w konstrukcji ryglowej – obecnie odbudowany. Rozmiary kaplicy pozwalają stwierdzić, iż cała komandoria nie miała licznej obsady, zdolnej stawiać opór zorganizowanym armiom. Było to najprawdopodobniej kilku braci zakonnych wraz ze służebnymi. Zakonnicy mieli na pewno zwolenników w okolicznych chłopach i rzemieślnikach, dla których kaplica pełniła funkcję parafii, a którzy wspomagali komandorię swoją pracą. Wprawdzie nadania Ziemi Bańskiej pochodzą z roku 1235,  późniejsze  z roku 1244 (Nawodna), jednak pierwszym wymienianym z imienia komandorem Rurki był Fryderyk de Roreke, a dokument pochodzi z 2 lutego 1261 roku. Późniejsi komandorzy, znani z dokumentów pisanych, to: Dytryk – 1280-1281; Bernard von Eberstein – 1285-1291; Jordan von Esbeck – 1296-1303 oraz Dytryk von Lorenen – 1305.

Przełomowym wydarzeniem w historii rureckiej komandorii była decyzja papieża Klemensa V o unieważnieniu zakonu. Pod naciskami francuskiego i angielskiego króla wydano w ten sposób wyrok na „rycerzach świątyni”. Oskarżeni o herezję i liczne zbrodnie, cierpieli prześladowania, a nawet poddawani byli karze śmierci. Były to ostatnie lata świetności komandorii w Rurce. Większość dóbr po templariuszach przejęli joannici, na mocy porozumienia z Cremmen, a komandorię w rurce zasiedlili w 1318 roku. Ostatnie lata komandorii to początek 1373 roku. Wówczas niezadowolone społeczeństwo i wójt Nowej Marchii, najechali na nową siedzibę zakonu joannitów. Zakonnicy ratowali się ucieczką do pobliskiej Swobnicy (późniejszej ich siedziby), jednak dawna komandoria templariuszy nie oparła się niszczącej sile ognia. Od pożaru zachowała się jedynie kaplica, która później wykorzystywana była jako spichlerz.

Templariada 2010 w Chwarszczanach.

Od połowy XIX wieku, niszczejąca wciąż kaplica, została zaadaptowana na gorzelnię. Założenia architektoniczne z czasów templariuszy znacząco się zmieniły. Dobudowano wówczas, między innymi, ceglany komin, przemurowano ścianę południową, szczyty, okna oraz drzwi. Największe zniszczenia dokonały się jednak za czasów jurysdykcji Państwowego Gospodarstwa Rolnego. Dziś kaplicy templariuszy przywraca się dawny blask. W połowie lat 90 ubiegłego wieku, obiektem zainteresował się konserwator zabytków. Na jego zlecenie przeprowadzono prace badawcze, które odkryły oryginalny, przysypany dotąd ziemią, cokół budowli. Pozwala to z całą pewnością stwierdzić, iż średniowieczny układ terenu był nieco niższy. Przy tej okazji wykonano nowe zadaszenie kaplicy, zgodne ze średniowiecznymi założeniami i odbudowano wschodni, ryglowy szczyt. Prace zakończono w 1999 roku. W sierpniu, tego samego roku, na parceli dawnej komandorii, pojawili się studenci z Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wówczas dokonano odkrycia cmentarza z dobrze zachowanymi pochówkami, a przy jednym z nich znaleziono kilkanaście cennych monet. Obraz pochówków i ułożenie szczątków, jednoznacznie wskazywało na groby templariuszy. Przeprowadzone liczne badania, doprowadziły również do obniżenia całego terenu dawnej komandorii do poziomu, na jakim ją zakładano w epoce średniowiecza.

Komandoria w Rurce. Rysunek wykonany na podstawie opisu dr Przemysława Kołosowskiego.

Wszystkie odkrycia w wyraźny sposób wzbogaciły wiedzę o „rycerzach świątyni” i ich historii na naszych terenach. Fascynacja zakonem, który owiany jest bodaj największą liczbą tajemnic, trwa do dziś. Wciąż powstają nowe publikacje, liczne ekranizacje opowiadające o jego losach i „współczesne” bractwa zakonne, które z oddaniem dobierają miecza w obronie chrześcijaństwa. Niejednokrotnie, na cyklicznych imprezach takich jak Templariada w Chwarszczanach, można zobaczyć biały płaszcz z czerwonym krzyżem, który był symbolem zakonu. Przysięgali życie w ubóstwie, czystości i nade wszystko trwali w obronie religii. Wprawieni w sztuce wojennej byli silni wiarą, której nie sięgał żaden miecz. W Rurce można dziś zwiedzać ich dawną siedzibę, miejsce modlitw, pochówków i codziennego życia. Być bliżej idei, która przetrwała mimo różnych splotów historii.


Drogi czytelniku:
Dokonałeś historycznego odkrycia? Byłeś świadkiem ciekawego wydarzenia? Chciałbyś podzielić się z nami wiedzą na temat atrakcji turystycznej, o której warto opowiedzieć? Wystarczy, że do nas napiszesz! mail: info@zp.pl
Udostępnij Udostępnij Udostępnij
Zobacz także:

Chwarszczany - kaplica templariuszy

Kaplica, jedyna pozostałość po komandorii Templariuszy w Chwarszczanach, została wybudowana w połowie XIII wieku w architekturze romańskiej. Kaplica o długości 25,2 m, szerokości 9,5 m i wysokości 13,6 m usytuowana była po północnej stronie komandorii.

Śladem zakonów rycerskich po ziemi bańskiej

Ziemia Bańska od średniowiecza związana jest z historią zakonów rycerskich. Do dziś pozostało tu jeszcze wiele śladów ich działalności.

Komentarze
{I_NICK}
Nazwa:
E-mail:
Nie masz konta? Zarejestruj się.
  1. Gość
    Gość  Kto jest obecnie właścicielem kaplicy? Państwo czy Kościół?
    2011-05-20 21:40 · Odpowiedz · Raportuj
    Gość
    Gość  Przek kaplicą jest tablica, że to własność prywatna, ale nie wiem kogo.
    2011-05-21 08:27 · Odpowiedz · Raportuj
  2. Gość
    Gość  Zawsze myślałem, że to ta Rurka koło Goleniowa :)
    2011-05-21 00:15 · Odpowiedz · Raportuj
  3. Gość
    Gość  Co to za impreza w Rurce na zdjęciach?
    2011-05-21 11:43 · Odpowiedz · Raportuj
    Fozi
    Fozi  To impreza w Chwarszczanach. Jak się najedzie na obrazek to wyskakuje opis. W Rurce chyba nic się nie dzieje. Nic nie słyszałem.
    2011-05-21 14:04 · Odpowiedz · Raportuj
    Fozi
    Fozi  To impreza w Chwarszczanach. Jak się najedzie na obrazek to wyskakuje opis. W Rurce chyba nic się nie dzieje. Nic nie słyszałem.
    2011-05-21 14:04 · Odpowiedz · Raportuj
  4. Gość
    Gość  Śmiesznie to wygląda. Taka historia, tyle się działo, a na zdjęciu jakaś szopa :) Wyobrażałem sobie wielką budowle.
    2011-05-26 13:06 · Odpowiedz · Raportuj
    Kamil
    Kamil   Rycerze zakonni nie budowali na tych terenach potężnych warowni...przed kim mieliby się niby bronić?
    2011-06-13 13:37 · Odpowiedz · Raportuj
    Gość
    Gość  Jak historia pokazuje - przed chłopstwem niestety
    2012-03-16 22:01 · Odpowiedz · Raportuj
Popularne atrakcje

peuterey outlet peuterey uomo peuterey donna piumini peuterey moncler pas cher doudoune moncler pas cher doudoune moncler canada goose pas cher canada goose femme pas cher canada goose homme pas cher canada goose france hogan outlet hogan scarpe outlet hogan outlet hogan scarpe outlet nike tn pas cher tn pas cher woolrich outlet piumini woolrich outlet nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher tn pas cher nike tn pas cher nike tn nike air max 90 pas cher nike air max 90